Zespół Pałacowo-Parkowy w Walewicach

Walewice to niewielka wieś w powiecie łowickim, której główną atrakcją jest barokowo-klasycystyczny pałac z 1783 roku otoczony rozległym parkiem krajobrazowym. Miejsce znane przede wszystkim z romansu Marii Walewskiej z Napoleonem Bonaparte, dziś mieści Państwową Stadninę Koni specjalizującą się w hodowli koni angloarabskich. Zespół pałacowo-parkowy łączy historyczną architekturę, piękno przyrody i możliwość obcowania z końmi na co dzień.

Nie każdy wie, że to właśnie tutaj mieszkał syn Napoleona i Marii Walewskiej.

Historia pałacu Walewskich

Pałac powstał z inicjatywy Anastazego Walewskiego, szambelana króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i jego żony Magdaleny z Tyzenhauzów. Projekt przygotował architekt Hilary Szpilowski, a budowa zakończyła się w 1783 roku. To jeden z pierwszych w Polsce klasycystycznych pałaców piętrowych wzniesionych poza Warszawą.

Bryła budynku składa się z głównego korpusu połączonego arkadowymi galeriami z dwoma bocznymi pawilonami. Taka kompozycja była typowa dla rezydencji magnackich tamtego okresu. Pałac stoi na zboczu doliny rzeki Mrogi, co dodatkowo podkreśla jego monumentalny charakter.

W pierwszej połowie XIX wieku majątek nabył niemal siedemdziesięcioletni hrabia Anastazy Walewski, który poślubił szesnastoletnią Marię Łączyńską. Ta nierówna para przeszła do historii za sprawą romansu Marii z Napoleonem Bonaparte. Z tego związku urodził się syn – Aleksander Walewski, który później został ministrem spraw zagranicznych Francji.

W 1939 roku w rejonie Walewic walczył 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich. Polscy kawalerzyści w dniach 9-10 września odbili pałac z rąk niemieckich. Ku czci poległych w 1969 roku stanął pomnik przy drodze z Bielaw do Walewic.

Od połowy XIX wieku przez niemal sto lat, aż do stycznia 1945 roku, majątkiem zarządzała rodzina Grabińskich. To właśnie za ich czasów pałac przeszedł gruntowną modernizację – wielkie przestrzenie podzielono na mniejsze saloniki, które można oglądać do dziś. Oszklono galerie łączące korpus główny z pawilonami, a w tympanonie nad portykiem frontowym pojawił się kartusz herbowy.

Park krajobrazowy w stylu angielskim

Park otaczający pałac zajmuje ponad 13 hektarów. Początkowo utrzymany był w regularnym stylu francuskim, ale w 1886 roku został całkowicie przeorganizowany według projektu Waleriana Kronenberga na park krajobrazowy w stylu angielskim. To przykład modnych w XIX wieku kaligraficznych układów ogrodowych.

W starodrzewie dominują dęby, jesiony, buki i wiązy. Łącznie rośnie tu około 70 gatunków drzew i krzewów, w tym takie osobliwości jak grujecznik japoński, świerki białe czy buki czerwonolistne. Na terenie parku znajdują się również stawy rybne.

Do pałacu prowadzi od wschodu żwirowa aleja wysadzana lipami. Przez kutą żelazną bramę wjeżdża się na dziedziniec, w centrum którego rośnie cztery potężne dęby. Po obu stronach stoją dawne zabudowania gospodarcze – stajnie, powozownia, spichlerz, magazyn i dawna mleczarnia.

Stadnina koni angloarabskich

Obecnie pałac jest siedzibą Państwowej Stadniny Koni Walewice. To miejsce dla około dwustu szlachetnych koni półkrwi angloarabskiej, które można podziwiać na tle zabytkowej architektury. Stadnina oferuje możliwość jazd konnych – warto wcześniej zarezerwować termin.

Widok koni pasących się w parkowych alejach albo na łąkach wokół pałacu to jedno z najbardziej charakterystycznych doświadczeń tego miejsca. Dla miłośników jeździectwa to dodatkowa wartość, dla pozostałych – malowniczy element krajobrazu.

Co można zobaczyć podczas wizyty

Zwiedzanie pałacu możliwe jest wyłącznie po wcześniejszym zgłoszeniu. Wewnątrz zachowały się salony z okresu modernizacji z XIX wieku. Na piętrze znajdują się apartamenty, z których okien rozciąga się widok na park i pasące się konie.

Park jest ogólnodostępny i stanowi doskonałe miejsce na spacer. Trasa wokół zespołu pałacowo-parkowego to około 5 kilometrów – wystarczy zaplanować godzinę lub półtorej na spokojny przechadzk. Warto zwrócić uwagę na różnorodność drzewostanu i układ alejek, który zachował XIX-wieczny charakter.

Zabudowania gospodarcze również zasługują na uwagę. Stajnie i powozownia to przykłady funkcjonalnej architektury folwarcznej z XVIII i XIX wieku, które nadal pełnią swoją pierwotną rolę.

Park w Walewicach został wpisany do rejestru zabytków w 1967 roku. Zespół pałacowy otrzymał specjalny certyfikat od Marszałka Województwa Łódzkiego w ramach projektu „Województwo Łódzkie Ogrodem Polski”.

Dla kogo to miejsce

Zespół pałacowo-parkowy w Walewicach sprawdzi się przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią i architekturą. Miłośnicy koni znajdą tu dodatkową atrakcję w postaci stadniny. Park nadaje się na rodzinny spacer – alejki są wygodne, a teren wystarczająco rozległy, żeby dzieci mogły się swobodnie poruszać.

To także dobre miejsce na spokojny wypoczynek z dala od miejskiego zgiełku. W weekendy bywa więcej zwiedzających, ale nie tłoczno. Pałac funkcjonuje również jako obiekt konferencyjno-hotelowy – można tu zorganizować szkolenie, wesele czy inne uroczystości rodzinne.

Informacje praktyczne – dojazd, godziny, ceny

Walewice znajdują się w gminie Bielawy w powiecie łowickim, około 70 kilometrów na zachód od Łodzi. Z Warszawy to niecałe 100 kilometrów. Dojazd samochodem jest najprostszą opcją – pałac położony jest przy głównej drodze przez wieś, parking dostępny na miejscu.

Park można zwiedzać bezpłatnie przez cały rok. Zwiedzanie wnętrz pałacu wymaga wcześniejszej rezerwacji – kontakt przez Stadninę Koni Walewice pod numerem telefonu 046 838-26-81 lub mailowo [email protected]. Rezerwacja jazd konnych dostępna pod numerem 603 099 279, a noclegów 693 422 684.

Na miejscu funkcjonuje hotel, więc jest możliwość przedłużenia wizyty. Można również skorzystać z oferty gastronomicznej, choć również wymaga to wcześniejszego zgłoszenia.

Na spacer po parku warto zarezerwować minimum godzinę, choć dla pełnego komfortu lepiej przeznaczyć dwie godziny. Jeśli planuje się zwiedzanie pałacu i jazdę konną, należy liczyć się z połową dnia. Warto zabrać własny prowiant, szczególnie jeśli nie zaplanowano wcześniej posiłku w pałacu.